ગૃહમંત્રી અમિત શાહે કોંગ્રેસના કાર્યક્રમોમાં વંદે માતરમની માત્ર શરૂઆતની બે પંક્તિઓ ગાવાના નિર્ણયની ટીકા કરી છે. શાહે કોંગ્રેસના આ નિર્ણયને તુષ્ટિકરણ ગણાવી કહ્યું કે દેશમાં તુષ્ટિકરણની રાજનીતિ નહીં ચાલે. તેમણે 1937માં કોંગ્રેસ દ્વારા લેવાયેલા નિર્ણયનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે આઝાદીના 80 વર્ષ બાદ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તેમાં સુધારો કર્યો છે.
કોંગ્રેસનો બે પંક્તિઓ ગાવાનો નિર્ણય
કોંગ્રેસ વર્કિંગ કમિટીએ બુધવારે નિર્ણય લીધો હતો કે પાર્ટીના તમામ કાર્યક્રમોમાં વંદે માતરમની શરૂઆતની બે પંક્તિઓ જ ગાવામાં આવશે. વંદે માતરમમાં કુલ છ પંક્તિઓ હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. આ નિર્ણય બાદ ભાજપ અને કોંગ્રેસ વચ્ચે રાજકીય નિવેદનબાજી શરૂ થઈ છે.
નિતિન નવીનનો કોંગ્રેસ પર પ્રહાર
અમિત શાહ પહેલા ભાજપ અધ્યક્ષ નિતિન નવીને પણ કોંગ્રેસના નિર્ણયની ટીકા કરી હતી. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે કોંગ્રેસ વોટબેંકની રાજનીતિ માટે રાષ્ટ્રીય ગીતનું અપમાન કરી રહી છે. નવીને કોંગ્રેસને ‘નવી મુસ્લિમ લીગ’ ગણાવી આ નિર્ણયને સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના શહીદોનું અપમાન ગણાવ્યો.
15 ઓગસ્ટના કાર્યક્રમ બાદ વિવાદ
વંદે માતરમને લઈને વિવાદ 15 ઓગસ્ટે કોંગ્રેસ મુખ્યાલય ખાતે યોજાયેલા સ્વતંત્રતા દિવસના કાર્યક્રમ બાદ વધુ વકર્યો હતો. ભાજપે આરોપ લગાવ્યો હતો કે કાર્યક્રમ દરમિયાન વંદે માતરમની શરૂઆતની પંક્તિઓ બાદ સોનિયા ગાંધીએ ગીત રોકવાનો સંકેત આપ્યો હતો. ભાજપે આ અંગે સોશિયલ મીડિયા પર કાર્યક્રમનો વીડિયો પણ શેર કર્યો હતો.
કોંગ્રેસે ભાજપના આરોપોને ફગાવ્યા
કોંગ્રેસ મહાસચિવ જયરામ રમેશે ભાજપના આરોપોને ફગાવી દીધા હતા. તેમણે કહ્યું હતું કે વંદે માતરમ રોકવાનો કોઈ પ્રયાસ થયો નહોતો. તેમના જણાવ્યા મુજબ, સોનિયા ગાંધી લાંબા સમયથી ઊભા હતા અને તેમના માટે ખુરશી લાવવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું. જયરામ રમેશે દાવો કર્યો કે કોંગ્રેસ મુખ્યાલયમાં વંદે માતરમનું સંપૂર્ણ સંસ્કરણ ગવાયું હતું.
1937થી પરંપરા હોવાનો કોંગ્રેસનો દાવો
જયરામ રમેશે જણાવ્યું કે 28 ઓક્ટોબર 1937ના રોજ કોંગ્રેસ કાર્યસમિતિની બેઠકમાં વંદે માતરમના ઉપયોગ અંગે ચર્ચા થઈ હતી. તેમના જણાવ્યા મુજબ, મહાત્મા ગાંધી, સુભાષચંદ્ર બોઝ, સરદાર પટેલ, મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદ, જવાહરલાલ નેહરુ અને સી. રાજગોપાલાચારી સહિતના નેતાઓની હાજરીમાં આ અંગે નિર્ણય લેવાયો હતો. રવીન્દ્રનાથ ટાગોરની સલાહ બાદ કોંગ્રેસના કાર્યક્રમોમાં વંદે માતરમની શરૂઆતની પંક્તિઓ ગાવાની પરંપરા શરૂ થઈ હોવાનું કોંગ્રેસનું કહેવું છે.
વંદે માતરમને કાનૂની રક્ષણનો મુદ્દો
વંદે માતરમને લઈને ચાલી રહેલા વિવાદ વચ્ચે તાજેતરમાં તેને કાનૂની રક્ષણ આપવાની જોગવાઈ પણ ચર્ચામાં આવી છે. દાવા મુજબ, વંદે માતરમને જન ગણ મન સમાન કાનૂની રક્ષણ આપવામાં આવ્યું છે અને જાણી જોઈને તેના અપમાન અથવા ગાયનમાં અવરોધ ઊભો કરવા બદલ જેલ, દંડ અથવા બંનેની જોગવાઈ છે.
પહેલા વંદે માતરમ, પછી જન ગણ મન
ગૃહ મંત્રાલયે વંદે માતરમ અને જન ગણ મનના ગાન અંગે પ્રોટોકોલ પણ જાહેર કર્યો છે. જો કોઈ કાર્યક્રમમાં બંને ગવાય કે વગાડવામાં આવે તો પહેલા વંદે માતરમ અને ત્યારબાદ રાષ્ટ્રગાન જન ગણ મન રહેશે. રાજ્ય ગીતનો પણ સમાવેશ હોય તો ક્રમ રાજ્ય ગીત, વંદે માતરમ અને અંતે જન ગણ મન રહેશે.
રાજકીય વિવાદ વધુ ગરમાયો
વંદે માતરમની પંક્તિઓ અને તેના ગાનની પરંપરાને લઈને ભાજપ અને કોંગ્રેસના નેતાઓ આમને-સામને આવી ગયા છે. એક તરફ ભાજપ કોંગ્રેસના નિર્ણયને તુષ્ટિકરણ અને વોટબેંકની રાજનીતિ સાથે જોડી રહ્યું છે, જ્યારે કોંગ્રેસ 1937થી ચાલી આવતી પરંપરાનો હવાલો આપી પોતાના નિર્ણયનો બચાવ કરી રહી છે.