કડી…..
કડી શહેર તથા તાલુકાના ગામડાઓમાં “ઝોલા છાપ” ડોક્ટરોનો ધંધો ધડાધડ ચાલે છે. પૂરતી મેડિકલ ડિગ્રી વિના એલોપથી દવાઓ આપતા આ લોકો ગામડાંના ગરીબ લોકોના આરોગ્ય સાથે સીધી રમત કરી રહ્યા છે. પરંતુ આરોગ્ય વિભાગ હજુ પણ કુંભકર્ણની નિંદ્રામાં મસ્ત છે.
અંદાજિત આંકડા – કેટલી ક્લિનિક્સ બિનરજીસ્ટર્ડ?
સ્થાનિક સ્તરે મળેલી માહિતી અનુસાર કડી શહેર તથા આસપાસના ગામોમાં મળીને આશરે ૬૦થી વધુ બિનરજીસ્ટર્ડ “ક્લિનિક” અથવા દવા દુકાનો ચાલી રહી છે.આમાંથી મોટાભાગના તબીબો પાસે કોઈ મેડિકલ ડિગ્રી નથી – ફક્ત અગાઉ કોઈ હોસ્પિટલ કે પેથોલોજી લેબમાં કામ કરીને “અનુભવ” મેળવી પોતાને ડોક્ટર કહે છે.
અંદાજ મુજબ દરરોજ ૩૦૦ થી ૪૦૦ દર્દીઓ આવા ઝોલા છાપ તબીબો પાસે સારવાર લે છે – કારણ કે લોકો પાસે સસ્તું અને નજીક વિકલ્પ અન્યત્ર નથી.
આરોગ્ય તંત્રની ઉદાસીનતા
તાલુકા આરોગ્ય વિભાગ પાસે પૂરતી ટીમ અને સત્તા હોવા છતાં અત્યાર સુધી કોઈ મોટી કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી નથી.
સ્થાનિક લોકોના મતે, દરેકને આ ક્લિનિક્સની ખબર છે, પરંતુ “રાજકીય દબાણ” અને “સ્થાનિક ઓળખાણ” અને અધિકારી ને મળતા માલના કારણે તંત્ર ચુપ છે.
તાજેતરમાં જ નિમણૂક થયેલા તાલુકા હેલ્થ ઓફિસર ડો. બ્રિજેશ પ્રજાપતિ સામે હવે સૌથી મોટો પડકાર આ ઝોલા છાપ તબીબોની ગેરકાયદેસર પ્રેક્ટિસ પર રોક લગાવવાનો છે.
લોકોનો અભિપ્રાય
રાજેશ પટેલ (નોકરી, કડી): “આ ડોક્ટરો રૂ. ૫૦-૧૦૦માં ઈન્જેક્શન આપી દે છે. ક્યારેક દવા ખોટી પડે તો દર્દી બેભાન થઈ જાય. છતાં કોઈ તપાસ આવતી નથી.”
હિરાબેન ઠાકોર (ગ્રામીણ મહિલાઃ): “હોસ્પિટલ દૂર છે, અમને ગામમાં દવા આપતા હોવાથી આપણે ત્યાં જ જઈએ. પરંતુ એક વાર ખોટી દવા ખાઈને મારા દીકરાને ચક્કર આવ્યા હતા.”
વિજયસિંહ (સામાજિક કાર્યકર): “આ મામલામાં આરોગ્ય વિભાગ જો કાર્યવાહી નહીં કરે તો અમે કલેક્ટર સુધી રજૂઆત કરીશું.”
( તમામ નામની ગુપ્તતા જાળવવા માટે ઓળખ છુપાવવામાં આવી છે )
શું કહે છે કાયદો..
Indian Medical Council Act, 1956 અને Clinical Establishments (Registration and Regulation) Act, 2010 મુજબ
➡️ કોઈપણ વ્યક્તિ માન્ય મેડિકલ ડિગ્રી વિના એલોપથી દવા આપી શકતો નથી.
➡️ બિનરજીસ્ટર્ડ ક્લિનિક ચલાવવી ગુનો ગણાય છે.
➡️ દંડ સાથે ૩ વર્ષ સુધીની જેલ સજા થઈ શકે છે.
તાલુકા હેલ્થ ઓફિસર, જિલ્લા હેલ્થ ઓફિસર તથા પોલીસ તંત્રને આવા કેસોમાં કાર્યવાહી કરવાનો કાયદાકીય અધિકાર છે.
અંતિમ વાત
કડીની આ સ્થિતિ એ સ્પષ્ટ કરે છે કે ગરીબ અને મધ્યવર્ગીય લોકોની “સસ્તી સારવાર”ની જરૂરિયાતને બહાનાં બનાવી અણધાર્યા જોખમો ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે.
હવે તંત્ર સામે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે
શું નવા તાલુકા હેલ્થ ઓફિસર ડો. બ્રિજેશ પ્રજાપતિ ખરેખર મેદાનમાં ઉતરી પગલાં લેશે, કે પછી અગાઉની જેમ જ કાર્યવાહી ફાઈલો પુરતી રહેશે?