આચાર્ય ખોડાભાઈ પટેલ ‘ધર્મેશ’ના નેતૃત્વમાં શાળાએ પર્યાવરણ સેવામાં સર્જ્યો અનોખો માપદંડ; બાળકો, વાલીઓ અને ટ્રસ્ટના સહયોગથી પર્યાવરણ જાગૃતિનો સફળ પ્રયાસ
કડી તાલુકાના નાનીકડી વિસ્તારમાં આવેલી શ્રી મંગુબેન નાથાલાલ પટેલ પ્રાથમિક શાળાએ પર્યાવરણ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. શાળાના પર્યાવરણપ્રેમી આચાર્ય ખોડાભાઈ બળદેવભાઈ પટેલ ‘ધર્મેશ’ વિડજવાળાના માર્ગદર્શન હેઠળ ચલાવવામાં આવેલા પ્લાસ્ટિક મુક્ત શાળા અભિયાનને વૈશ્વિક સ્તરે માન્યતા મળી છે અને શાળાનું નામ વર્લ્ડ વાઈડ બુક ઑફ રેકોર્ડ્સમાં નોંધાયું છે. આ ખાસ સિદ્ધિ માત્ર શાળાના જ નહીં પરંતુ સમગ્ર કડી તાલુકા અને ગુજરાતના શિક્ષણક્ષેત્રના ગૌરવમાં વધારો કરતી ઘટન તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
પર્યાવરણ માટે શાળાનો સંકલ્પ – “મારી શાળા પ્લાસ્ટિક મુક્ત શાળા”
ભારત સરકાર તથા ગુજરાત સરકારની સ્વચ્છતા હી સેવા અભિયાનની ભાવનાને સાકાર કરતી રીતે આચાર્ય ખોડાભાઈ પટેલે શાળા પરિવાર, વાલીઓ, સ્ટાફ અને સમગ્ર ગામને જોડીને નિષ્ઠાપૂર્વક “પ્લાસ્ટિક મુક્ત શાળા” અભિયાન શરૂ કર્યું.
આ અભિયાન માત્ર પ્લાસ્ટિક દૂર કરવાનું નહોતું—પરંતુ એક જનજાગૃતિ, સંકલ્પ અને સર્જનાત્મકતા સાથેનો વિશાળ સામાજિક પ્રયાસ હતો.
આ અભિયાન હેઠળ—
શિક્ષક, વિદ્યાર્થીઓ, વાલીઓ અને ગામલોકોને પ્લાસ્ટિક મુક્ત જીવન વિશે જાગૃત કરવામાં આવ્યા
વપરાશ બાદના નકામા પ્લાસ્ટિકનો નાશ અથવા વેસ્ટ-ફ્રોમ-બેસ્ટ વડે સર્જનાત્મક પ્રવૃત્તિઓ કરાવવામાં આવી
વૃક્ષારોપણ, વૃક્ષજતન, વૃક્ષપૂજન, ઈકો ક્લબ, જીવદયા અભિયાન જેવી પ્રવૃત્તિઓ શાળામાં સતત અને આયોજનબદ્ધ રીતે યોજાઈ
બાળકોમાં પર્યાવરણ પ્રત્યે સંવેદના વિકસે તે માટે શિડબોલ તૈયાર કરી વાવેતર, વૃક્ષકથા, વૃક્ષયાત્રા જેવી અનોખી પ્રવૃત્તિઓ કરાવવામાં આવી
જળ બચાવો, વિજળી બચાવો, પ્રદૂષણ રોકો જેવા સંદેશો પ્રાયોગિક રીતે સમજાવવામાં આવ્યા
યોગ, વ્યાયામ, પ્રાણાયામ અને સ્વચ્છતા સંબંધિત કાર્યક્રમો સાથે હોલિસ્ટિક એજ્યુકેશનનો દૃષ્ટિકોણ અપનાવવામાં આવ્યો
આ સમગ્ર પ્રકલ્પમાં શાળા ટ્રસ્ટ સરસ્વતી કન્યા કેળવણી મંડળ – ડી. રાજા વિદ્યાસંકુલનું મહત્વનું યોગદાન રહ્યું.
ગાંધીનગરમાં ભવ્ય સન્માન સમારંભ
આ અભિયાનની અસાધારણ સફળતા બદલ આચાર્ય ખોડાભાઈ પટેલ ‘ધર્મેશ’ને ગાંધીનગરમાં આયોજિત સન્માન સમારંભમાં વિશેષ સન્માન આપવામાં આવ્યું.
કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત—
ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ વિભાગના નાયબ સચિવ પુલકિતભાઈ જોષી
માધવ ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટ, કપડવંજના મિનેશભાઈ પ્રજાપતિ, સુરેશભાઈ ઠક્કર, ગોવિંદભાઈ રબારી, મહેશભાઈ પટેલ
અનેક પર્યાવરણપ્રેમી, શિક્ષણવિદ અને સરસ્વતી પરિવારના આગેવાનો
તેમના હસ્તે ખોડાભાઈ પટેલને શિલ્ડ તથા સન્માનપત્ર અર્પણ કરી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા.
આ સન્માન સમગ્ર શાળા પરિવાર માટે ગૌરવનો ક્ષણ બની રહ્યો.
ગામથી વિશ્વ સુધી — એક શિક્ષકની પ્રેરક પર્યાવરણયાત્રા
ખોડાભાઈ પટેલ ‘ધર્મેશ’એ માત્ર શાળાને જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિસ્તારમાં પર્યાવરણ જાગૃતિનું જોશ ઊભું કર્યું છે.
ગામ, શહેરથી લઈને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં પણ તેમણે પ્લાસ્ટિક મુક્તિ અભિયાનને સાર્થક બનાવતા અનેક કાર્યક્રમો યોજ્યા, જેમાં હજારો લોકો જોડાયા.
એક શિક્ષકના પ્રયત્નો કેટલા વ્યાપક બની શકે—તેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ આ સમગ્ર અભિયાન છે.
સમગ્ર શિક્ષણક્ષેત્ર માટે ગૌરવનો પળ
આ સિદ્ધિએ બતાવી દીધું છે કે—
“એક શાળા, એક શિક્ષક, એક ટીમ – ઈચ્છા અને પ્રયત્નથી વિશ્વ પર અસર મૂકી શકે છે.”
પ્લાસ્ટિક મુક્ત શાળા અભિયાનને મળેલી વિશ્વસ્તરીય ઓળખ ગુજરાતના શિક્ષણક્ષેત્રમાં પર્યાવરણ સેવાના નવા અધ્યાય તરીકે નોંધાશે.