અમદાવાદ પ્લેન ક્રેશ તપાસમાં મહત્વપૂર્ણ વળાંક
અમદાવાદમાં 12 જૂન 2025ના રોજ થયેલી એર ઇન્ડિયા ફ્લાઇટ AI-171 દુર્ઘટનાની તપાસને લઈને મહત્વપૂર્ણ માહિતી સામે આવી છે. એરક્રાફ્ટ એક્સિડેન્ટ ઇન્વેસ્ટિગેશન બ્યુરો (AAIB)એ સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરેલા સોગંદનામામાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તપાસ સાથે જોડાયેલા સંવેદનશીલ રેકોર્ડ, ખાસ કરીને કોકપિટ વોઇસ રેકોર્ડિંગ (CVR) જાહેર કરી શકાય નહીં.
AAIBના જણાવ્યા અનુસાર, વર્તમાન કાયદા અને આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો હેઠળ આવી માહિતી જાહેર કરવા પર પ્રતિબંધ છે. તપાસનો ડ્રાફ્ટ ફાઇનલ રિપોર્ટ ઓક્ટોબર 2026 સુધીમાં તૈયાર થવાની સંભાવના છે.
કયા દસ્તાવેજો ગુપ્ત રાખવામાં આવશે?
AAIBએ પોતાના સોગંદનામામાં જણાવ્યું છે કે તપાસ દરમિયાન એકત્રિત થયેલી કેટલીક સંવેદનશીલ માહિતી જાહેર કરવામાં આવશે નહીં.
તેમાં મુખ્યત્વે નીચેના રેકોર્ડનો સમાવેશ થાય છે.
-
કોકપિટ વોઇસ રેકોર્ડિંગ (CVR)
-
ફ્લાઇટ દરમિયાનના વીડિયો અને ઓડિયો રેકોર્ડિંગ્સ
-
તપાસ દરમિયાન નોંધાયેલા સાક્ષીઓના નિવેદનો
-
પાઇલટ, એરલાઇન અને ટેકનિકલ સ્ટાફ વચ્ચેની આંતરિક વાતચીત
-
એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (ATC) અને એરક્રાફ્ટ વચ્ચેનું કમ્યુનિકેશન
-
મૃતકો અને ઇજાગ્રસ્તોની વ્યક્તિગત તથા તબીબી માહિતી
AAIBએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ તમામ માહિતી કોઈ તૃતીય પક્ષ, બહારની સમિતિ અથવા સામાન્ય જનતા સાથે શેર કરી શકાશે નહીં.
CVR જાહેર ન કરવા પાછળનું કાનૂની કારણ
વિમાન દુર્ઘટના તપાસ નિયમો-2025ના નિયમ 17(5) મુજબ કોકપિટ વોઇસ રેકોર્ડિંગ અને ફ્લાઇટ રેકોર્ડિંગ્સ જાહેર કરવા પર સ્પષ્ટ પ્રતિબંધ છે.
AAIBનું કહેવું છે કે જો સાક્ષીઓ અથવા તપાસમાં સહકાર આપનારા લોકોને એવો ભય રહેશે કે તેમના નિવેદનો જાહેર થઈ જશે, તો ભવિષ્યમાં તેઓ નિખાલસપણે માહિતી આપવા તૈયાર નહીં થાય. આથી તપાસની વિશ્વસનીયતા પર પણ અસર પડી શકે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો હેઠળ થઈ રહી છે તપાસ
AAIBએ જણાવ્યું છે કે આ તપાસ માત્ર ભારતીય કાયદા હેઠળ જ નહીં પરંતુ **આંતરરાષ્ટ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયન સંગઠન (ICAO)**ના Annex-13 અને Chicago Conventionના નિયમો અનુસાર પણ કરવામાં આવી રહી છે.
તપાસનો મુખ્ય હેતુ કોઈ વ્યક્તિને દોષિત જાહેર કરવાનો નથી, પરંતુ દુર્ઘટનાના મૂળ કારણો શોધીને ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ અટકાવવાનો છે.
કેવી રીતે થઈ હતી AI-171ની દુર્ઘટના?
12 જૂન 2025ના રોજ એર ઇન્ડિયાની ફ્લાઇટ AI-171 અમદાવાદથી લંડનના ગેટવિક એરપોર્ટ જવા માટે ઉડાન ભરી હતી.
પરંતુ ટેક-ઓફના ગણતરીના મિનિટોમાં જ વિમાન અમદાવાદની એક મેડિકલ કોલેજના હોસ્ટેલ પર તૂટી પડ્યું હતું.
આ દુર્ઘટનામાં:
-
વિમાનમાં સવાર 242માંથી 241 લોકોના મોત થયા હતા.
-
જમીન પર હાજર 19 સ્થાનિક લોકોના પણ મોત થયા હતા.
-
આ દુર્ઘટના ભારતના સૌથી ગંભીર હવાઈ અકસ્માતોમાંની એક ગણાઈ રહી છે.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં કોણે અરજી કરી હતી?
AAIBનું આ સોગંદનામું નીચેની અરજીઓના જવાબમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવ્યું છે.
-
મૃત્યુ પામેલા પાઇલટ કેપ્ટન સુમિત સભરવાલના પિતા પુષ્કરાજ સભરવાલ
-
ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન પાયલોટ્સ
-
સેફ્ટી મેટર્સ ફાઉન્ડેશન (NGO)
ઓક્ટોબર 2026માં આવશે ડ્રાફ્ટ રિપોર્ટ
AAIBના જણાવ્યા મુજબ તપાસના બાકીના તમામ તબક્કા આગામી છ અઠવાડિયામાં પૂર્ણ કરવામાં આવશે.
ત્યારબાદ તમામ પુરાવા, ટેકનિકલ વિશ્લેષણ અને તપાસના તારણોના આધારે ઓક્ટોબર 2026માં ડ્રાફ્ટ ફાઇનલ રિપોર્ટ તૈયાર કરવામાં આવશે.
