Category: આંતરરાષ્ટ્રીય

ભૂકંપના આંચકા યથાવત, બચાવ કામગીરી વચ્ચે ફરી ધ્રુજ્યું વેનેઝુએલા

દક્ષિણ અમેરિકાના વેનેઝુએલામાં ફરી એક વખત ભૂકંપના આંચકા અનુભવાયા છે. અરાગુઆ દરિયાકાંઠા નજીક આવેલા નવા આંચકાની તીવ્રતા 5.6 નોંધાઈ છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં આવેલા વિનાશક ભૂકંપોની શ્રેણી બાદ દેશ હજુ પણ પુનઃસ્થાપન અને બચાવ કામગીરીમાં વ્યસ્ત છે.

મૃત્યુઆંક સતત વધી રહ્યો છે

સરકારી માહિતી અનુસાર અત્યાર સુધીમાં અંદાજે 1,430 લોકોના જીવ ગયા છે, જ્યારે 3,300થી વધુ લોકો ઇજાગ્રસ્ત થયા છે. હજારો લોકો હજુ પણ લાપતા હોવાનું જણાવાયું છે અને અનેક સ્થળોએ કાટમાળ નીચે લોકો ફસાયેલા હોવાની આશંકા છે.

સ્થાનિક લોકો પોતે જ કરી રહ્યા છે બચાવ પ્રયાસો

ઘણા વિસ્તારોમાં પૂરતી રાહત ટીમો પહોંચી શકી નથી. જેના કારણે સ્થાનિક લોકો હથોડા અને અન્ય સાધનોની મદદથી કાટમાળ હટાવી પોતાના પરિવારજનોને શોધવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ભૂકંપ બાદના શરૂઆતના ત્રણ દિવસ જીવ બચાવવા માટે સૌથી નિર્ણાયક ગણાય છે.

ભારતનું ‘ઓપરેશન અમિસ્તાદ’ ચાલુ

વેનેઝુએલાની મદદ માટે ભારતે ‘ઓપરેશન અમિસ્તાદ’ શરૂ કર્યું છે. ભારતીય વાયુસેનાના C-17 ગ્લોબમાસ્ટર વિમાનો મારફતે દવાઓ, મેડિકલ સાધનો અને અન્ય રાહત સામગ્રી મોકલવામાં આવી છે.

આ સાથે ભારતીય સેનાની વિશેષ મેડિકલ ટીમ પણ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં સારવાર અને તાત્કાલિક આરોગ્ય સેવાઓ પૂરી પાડવા માટે કાર્યરત છે.

વિશ્વભરમાંથી મળી રહ્યો છે સહયોગ

અમેરિકા, મેક્સિકો, કોલંબિયા, સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ સહિત અનેક દેશોએ બચાવ ટીમો અને રાહત સામગ્રી મોકલી છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સર્ચ એન્ડ રેસ્ક્યુ ટીમોને કામગીરીમાં જોડવામાં આવી છે.

ભારે મશીનરી, ફાયર સર્વિસ અને ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ યુનિટ્સ સતત અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં મોકલવામાં આવી રહ્યા છે.

ક્ષતિગ્રસ્ત એરપોર્ટ બન્યો મોટી મુશ્કેલી

મુખ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટને નુકસાન થતાં રાહત સામગ્રી પહોંચાડવામાં મુશ્કેલીઓ સર્જાઈ રહી છે. અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓએ જણાવ્યું છે કે લોજિસ્ટિક્સ પડકારોને કારણે બચાવ કામગીરીની ગતિ પર અસર પડી રહી છે.

લાખો લોકો પ્રભાવિત, જીવન હજુ સામાન્ય બન્યું નથી

ભૂકંપના કારણે લાખો લોકો સીધી અસર હેઠળ આવ્યા છે. અનેક પરિવારોના ઘર તૂટી પડ્યા હોવાથી તેઓ અસ્થાયી શિબિરો અથવા ખુલ્લા વિસ્તારોમાં રહેવા મજબૂર બન્યા છે. પીવાનું પાણી, વીજળી, આરોગ્ય અને અન્ય આવશ્યક સેવાઓ હજુ પણ ઘણા વિસ્તારોમાં સંપૂર્ણપણે પુનઃસ્થાપિત થઈ શકી નથી.

વેનેઝુએલામાં ડબલ ભૂકંપથી ભારે તબાહી

વેનેઝુએલામાં બુધવારે સાંજે (ભારતીય સમય મુજબ ગુરુવારે સવારે) 7.2 અને ત્યારબાદ 7.5ની તીવ્રતાના બે શક્તિશાળી ભૂકંપ આવ્યા હતા. અમેરિકી જિયોલોજિકલ સર્વે (USGS)ના જણાવ્યા મુજબ આ બંને ભૂકંપ રાજધાની કરાકસથી લગભગ 290 કિલોમીટર પશ્ચિમમાં નોંધાયા હતા.

પ્રાથમિક અંદાજ મુજબ 10,000થી વધુ લોકોના મોતની 44 ટકા અને 1 લાખથી વધુ લોકોના મોતની 30 ટકા શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે.

મૃત્યુઆંક વધીને 32, 700થી વધુ ઘાયલ

વેનેઝુએલા સરકારે અત્યાર સુધી 32 લોકોના મોત અને 700થી વધુ લોકો ઘાયલ થયાની પુષ્ટિ કરી છે. રાહત અને બચાવ કામગીરી હજુ પણ યુદ્ધના ધોરણે ચાલુ છે.

126 વર્ષમાં સૌથી મોટો ભૂકંપ

સ્થાનિક સત્તાવાળાઓના જણાવ્યા મુજબ આ વર્ષ 1900 બાદનો સૌથી શક્તિશાળી ભૂકંપ છે. અગાઉ વર્ષ 1900માં 7.7ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ નોંધાયો હતો.

અનેક ઇમારતો ધરાશાયી, એરપોર્ટને પણ નુકસાન

રાજધાની કરાકસ સહિત અનેક શહેરોમાં ભારે નુકસાન થયું છે. સ્થાનિક મીડિયા અનુસાર કરાકસ એરપોર્ટની છતનો એક ભાગ તૂટી પડ્યો છે. લા ગુઆઈરા રાજ્યમાં ઓછામાં ઓછી 15 ઇમારતો ધરાશાયી થઈ હોવાનું જણાવાયું છે.

રાષ્ટ્રીય કટોકટી જાહેર

કાર્યકારી રાષ્ટ્રપતિ ડેલ્સી રોડ્રિગ્ઝે સમગ્ર દેશમાં રાષ્ટ્રીય કટોકટી જાહેર કરી છે. અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં રાહત અને બચાવ કામગીરી માટે તમામ એજન્સીઓને તૈનાત કરવામાં આવી છે.

ગેસ પુરવઠો અસ્થાયી રીતે બંધ

ભૂકંપ બાદ ગેસ લીકેજ અને વિસ્ફોટની આશંકાને ધ્યાનમાં રાખીને અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં ગેસ સપ્લાય અસ્થાયી રીતે બંધ કરવામાં આવ્યો છે.

PM મોદીએ મદદની ખાતરી આપી

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દુર્ઘટના અંગે દુઃખ વ્યક્ત કરતાં જણાવ્યું કે ભારત આ મુશ્કેલ સમયમાં વેનેઝુએલાની સાથે છે અને જરૂર પડે તો તમામ શક્ય માનવતાવાદી સહાય આપવા તૈયાર છે.

ટ્રમ્પે પણ સહાયની જાહેરાત કરી

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે અમેરિકા વેનેઝુએલાને શક્ય તમામ મદદ પહોંચાડવા માટે તૈયાર છે અને તમામ સરકારી એજન્સીઓને રાહત કામગીરી માટે તૈયાર રહેવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે.

રાહત કામગીરી સતત ચાલુ

કાટમાળ નીચે ફસાયેલા લોકોને બહાર કાઢવા માટે બચાવ ટીમો સતત કામગીરી કરી રહી છે. અધિકારીઓએ લોકોને ઇમારતોથી દૂર રહેવા અને ખુલ્લા વિસ્તારોમાં જવાની અપીલ કરી છે.

PM મોદીને ખામેનીના અંતિમ સંસ્કારમાં હાજરી આપવા આમંત્રણ

ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશકિયને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા અયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીના રાજકીય અંતિમ સંસ્કાર સમારોહમાં હાજરી આપવા માટે ઔપચારિક આમંત્રણ મોકલ્યું છે. ખામેનીનું ફેબ્રુઆરી મહિનામાં થયેલા અમેરિકી-ઈઝરાયલી હવાઈ હુમલામાં નિધન થયું હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.

અંતિમ સંસ્કાર સંબંધિત કાર્યક્રમો 4 જુલાઈથી શરૂ થઈને 9 જુલાઈ સુધી ચાલવાના છે. જોકે ભારત તરફથી PM મોદી વ્યક્તિગત રીતે હાજર રહેશે કે અન્ય કોઈ પ્રતિનિધિ મોકલવામાં આવશે તે અંગે હજુ સત્તાવાર નિર્ણય જાહેર થયો નથી.

અમેરિકી સેનેટે ટ્રમ્પને સૈન્ય કાર્યવાહી રોકવા કહ્યું

અમેરિકી સેનેટે ઈરાન સામે વધુ સૈન્ય કાર્યવાહી રોકવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પ્રસ્તાવ પસાર કર્યો છે. પ્રસ્તાવમાં રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિ ટાળવા અપીલ કરવામાં આવી છે. જોકે વ્હાઇટ હાઉસે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ પ્રસ્તાવની કોઈ કાનૂની અસર નહીં થાય અને અમેરિકાની સૈન્ય કાર્યવાહી પહેલેથી જ પૂર્ણ થઈ ચૂકી છે.

અમેરિકી વિદેશ મંત્રી ખાડી દેશોની મુલાકાતે

અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયો હાલમાં UAE, બહેરીન અને કુવૈતની મુલાકાતે છે. તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે થયેલા કરારને લઈને ખાડી દેશોની ચિંતાઓ દૂર કરવાનો છે. ખાડી દેશોને ભય છે કે કરાર બાદ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઈરાનનો પ્રભાવ વધી શકે છે. ઉપરાંત ઈરાનના મિસાઈલ કાર્યક્રમ અંગે સ્પષ્ટ જોગવાઈ ન હોવાને કારણે પણ અનેક પ્રશ્નો ઉભા થયા છે.

ઈરાનના પુનર્નિર્માણ માટે 300 અબજ ડોલરની ચર્ચા

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી વાટાઘાટોમાં ઈરાનના પુનર્નિર્માણ માટે આશરે 300 અબજ ડોલરના ભંડોળ અંગે પણ ચર્ચા થઈ રહી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ આ નાણાંકીય સહયોગમાં ખાડી દેશોની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. અમેરિકા હાલમાં તેના સાથી દેશોનો ટેકો મેળવવા માટે રાજદ્વારી પ્રયાસો કરી રહ્યું છે.

ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ પાકિસ્તાન પહોંચ્યા

ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશકિયાન એક દિવસીય મુલાકાતે પાકિસ્તાન પહોંચ્યા છે. મુલાકાત દરમિયાન અમેરિકા-ઈરાન પીસ ડીલ અને પ્રાદેશિક સુરક્ષા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ હતી.

ભારત તરફ આવતા 11 જહાજોએ હોર્મુઝ પાર કર્યું

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે થયેલા કરાર બાદ અત્યાર સુધીમાં ભારત સાથે સંકળાયેલા 11 જહાજો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર કરીને ભારત તરફ રવાના થઈ ચૂક્યા છે.

ટ્રમ્પનો દાવો- હોર્મુઝમાં રેકોર્ડ તેલ અવરજવર

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે સોમવારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી 1.9 કરોડ બેરલ તેલ પસાર થયું, જે અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો આંકડો છે.

ઇઝરાયલ અમેરિકી નિર્ભરતા ઘટાડશે

ઇઝરાયલી વડાપ્રધાને જણાવ્યું છે કે દેશને પોતાની સુરક્ષા માટે અમેરિકા પરની સૈન્ય નિર્ભરતા ઘટાડવી પડશે અને વધુમાં વધુ સ્વદેશી શસ્ત્ર ઉત્પાદન પર ભાર મૂકવો પડશે.

ટ્રમ્પની ઈરાનને ફરી ચેતવણી

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી છે કે જો ઈરાન કરારનું પાલન નહીં કરે અથવા ફરી ઉશ્કેરણીજનક વલણ અપનાવશે તો અમેરિકા જરૂરી કાર્યવાહી કરવા તૈયાર છે.

IAEAને પરમાણુ તપાસ અંતિમ કરાર બાદ જ મંજૂરી

ઈરાનના ઉપ વિદેશ મંત્રી કાઝેમ ગરીબાબાદીએ જણાવ્યું છે કે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની પરમાણુ એજન્સી IAEAને ઈરાનના પરમાણુ કેન્દ્રોની તપાસ માટેની મંજૂરી અંતિમ કરાર થયા બાદ જ આપવામાં આવશે.

4 જુલાઈથી ખામેનીના અંતિમ સંસ્કાર કાર્યક્રમો શરૂ થશે

ઈરાને જાહેરાત કરી છે કે અયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીના અંતિમ સંસ્કાર સંબંધિત કાર્યક્રમો 4 જુલાઈથી શરૂ થશે. 8 જુલાઈએ ઈરાકના નજફ અને કરબલામાં પણ વિશેષ શ્રદ્ધાંજલિ કાર્યક્રમ યોજાશે.

બ્રિટનના વડાપ્રધાન કીર સ્ટાર્મરે રાજીનામું આપ્યું

બ્રિટનના વડાપ્રધાન કીર સ્ટાર્મરે સોમવારે વડાપ્રધાન તેમજ લેબર પાર્ટીના નેતા પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું છે. 10 ડાઉનિંગ સ્ટ્રીટની બહાર રાષ્ટ્રને સંબોધતા તેમણે જણાવ્યું કે પાર્ટીને હવે લાગતું નથી કે તેઓ આગામી ચૂંટણીમાં લેબર પાર્ટીનું સફળ નેતૃત્વ કરી શકશે. સ્ટાર્મરના રાજીનામા સાથે બ્રિટનમાં રાજકીય હલચલ તેજ બની ગઈ છે.

પાર્ટીની અંદરથી વધી રહ્યો હતો વિરોધ

છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી લેબર પાર્ટીની અંદર સ્ટાર્મરના નેતૃત્વ સામે અસંતોષ વધી રહ્યો હતો. અનેક સાંસદો અને મંત્રીઓએ જાહેરમાં તેમની નીતિઓ અને નેતૃત્વ ક્ષમતા પર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. સ્થાનિક ચૂંટણીમાં પાર્ટીના નબળા પ્રદર્શન અને સતત ઘટતી લોકપ્રિયતાએ તેમના પર દબાણ વધાર્યું હતું.

એન્ડી બર્નહેમ નવા વડાપ્રધાન બની શકે

મીડિયા અહેવાલો મુજબ લેબર પાર્ટીના દિગ્ગજ નેતા એન્ડી બર્નહેમ સ્ટાર્મરના ઉત્તરાધિકારી બનવાની રેસમાં સૌથી આગળ છે. તાજેતરમાં મેકરફિલ્ડ પેટાચૂંટણીમાં જીત મેળવીને તેઓ ફરી સંસદમાં પરત ફર્યા છે. લેબર પાર્ટીના ઘણા સાંસદો તેમનું સમર્થન કરી રહ્યા હોવાનું પણ કહેવાય છે.

17 જુલાઈ પહેલાં નવા નેતાની પસંદગી

સ્ટાર્મરે જણાવ્યું કે લેબર પાર્ટી જુલાઈના મધ્ય સુધીમાં નવા નેતાની પસંદગી કરશે. નવા નેતાની પસંદગી ન થાય ત્યાં સુધી તેઓ કાર્યકારી વડાપ્રધાન તરીકે ફરજ બજાવતા રહેશે. લેબર પાર્ટીની નેશનલ એક્ઝિક્યુટિવ કમિટી (NEC) હવે ચૂંટણી પ્રક્રિયાનો કાર્યક્રમ જાહેર કરશે. 9 જુલાઈથી ઉમેદવારી પ્રક્રિયા શરૂ થવાની શક્યતા છે.

રાજા ચાર્લ્સને નિર્ણયની જાણ કરી

કીર સ્ટાર્મરે જણાવ્યું કે તેમણે પોતાના રાજીનામા અંગે બ્રિટનના રાજા ચાર્લ્સ ત્રીજાને સોમવાર સવારે માહિતી આપી હતી. તેમણે નવા નેતાને સંપૂર્ણ સહયોગ આપવાની ખાતરી પણ વ્યક્ત કરી હતી.

લોકપ્રિયતા ઘટતા દબાણ વધ્યું

2024ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં લેબર પાર્ટીને મોટી જીત અપાવ્યા બાદ સ્ટાર્મરની લોકપ્રિયતા સતત ઘટતી ગઈ હતી. વિવિધ નીતિગત નિર્ણયો, ચૂંટણી વચનો પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળતા અને વધતા જીવનધોરણના પ્રશ્નોને કારણે સરકાર સામે અસંતોષ વધી રહ્યો હતો. તાજેતરમાં એન્ડી બર્નહેમની પેટાચૂંટણી જીત બાદ સ્ટાર્મર સામે નેતૃત્વ પડકાર વધુ મજબૂત બન્યો હતો.

સાત વર્ષમાં છઠ્ઠા વડાપ્રધાન

સ્ટાર્મરના રાજીનામા બાદ બ્રિટનને છેલ્લા સાત વર્ષમાં છઠ્ઠા વડાપ્રધાન મળવાની તૈયારી છે. તેમના પહેલા ડેવિડ કેમરન, થેરેસા મે, બોરિસ જ્હોનસન, લિઝ ટ્રસ અને ઋષિ સુનક પણ પોતાનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કરી શક્યા નહોતા. બ્રેક્ઝિટ, રાજકીય વિવાદો, આર્થિક સંકટ અને ચૂંટણી હાર જેવા કારણોસર આ તમામ નેતાઓએ સમય પહેલા પદ છોડવું પડ્યું હતું.

બ્રિટનમાં PM વારંવાર કેમ બદલાય છે?

બ્રિટનમાં લોકો સીધા વડાપ્રધાનની પસંદગી કરતા નથી. લોકો સાંસદોને ચૂંટે છે અને સંસદમાં બહુમતી ધરાવતા પક્ષનો નેતા વડાપ્રધાન બને છે. જો પાર્ટીના સાંસદોને લાગે કે નેતાના કારણે આગામી ચૂંટણીમાં નુકસાન થઈ શકે છે, તો તેઓ સામાન્ય ચૂંટણી વગર પણ નેતૃત્વ બદલવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી શકે છે. આ જ કારણ છે કે બ્રિટનમાં પાર્ટીનો વિશ્વાસ ગુમાવનાર વડાપ્રધાનને પદ છોડવું પડે છે.

ટ્રમ્પનો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને લઈને મોટો સંકેત

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને લઈને મોટું નિવેદન આપ્યું છે. સોશિયલ મીડિયા પર કરેલી પોસ્ટમાં ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે જો આગામી 60 દિવસમાં ઈરાન સાથે કોઈ કાયમી સમજૂતી નહીં થાય તો અમેરિકા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજો પર ટોલ વસૂલવાની વ્યવસ્થા અંગે વિચાર કરી શકે છે.

તેમણે જણાવ્યું કે આ શુલ્કનો ઉપયોગ મધ્યપૂર્વમાં સુરક્ષા જાળવવા માટે અમેરિકાએ કરેલા ખર્ચની ભરપાઈ માટે થઈ શકે છે.

60 દિવસ સુધી કોઈ ટોલ નહીં

ટ્રમ્પે સ્પષ્ટતા કરી કે હાલના યુદ્ધવિરામ દરમિયાન આગામી 60 દિવસ સુધી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા કોઈપણ જહાજ પર ટોલ લાગુ નહીં કરવામાં આવે. ત્યારબાદ પણ અમેરિકા તરફથી સત્તાવાર નિર્ણય ન લેવાય ત્યાં સુધી કોઈ નવી વસુલાત કરવામાં આવશે નહીં.

સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં અમેરિકા-ઈરાન વાટાઘાટો શરૂ

આ દરમિયાન અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ વાટાઘાટો માટે સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં મહત્વપૂર્ણ બેઠક શરૂ થઈ ગઈ છે. અમેરિકી પ્રતિનિધિમંડળમાં ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સ, વિશેષ દૂત સ્ટીવ વિટકૉફ અને જેરેડ કુશનર સામેલ છે. ઈરાન તરફથી વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચી, સંસદ અધ્યક્ષ મોહમ્મદ બાઘેર ગાલીબાફ સહિતના નેતાઓ ચર્ચામાં ભાગ લઈ રહ્યા છે.

ઈરાને જહાજોને આપી ચેતવણી

ઈરાનની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC)એ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ નજીકથી પસાર થતા જહાજોને ચેતવણી આપી છે. ઈરાનનું કહેવું છે કે હાલની પરિસ્થિતિમાં જહાજોની સુરક્ષાની કોઈ ખાતરી આપી શકાશે નહીં. કેટલાક અહેવાલો મુજબ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં જહાજોની અવરજવર હજુ પણ અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ચાલી રહી છે.

ભારત સાથે જોડાયેલા ત્રણ ટેન્કરો સુરક્ષિત પસાર થયા

આ દરમિયાન ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા ત્રણ તેલ ટેન્કરો સફળતાપૂર્વક હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર કરીને ભારત તરફ રવાના થયા છે. આ જહાજોમાં 8.6 લાખ મેટ્રિક ટનથી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ અને 94 ભારતીય ક્રૂ સભ્યો સવાર હોવાનું જણાવાયું છે.

ઈરાનનો દાવો- 6 અબજ ડોલર પાછા મળશે

ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પજશકિયાનએ દાવો કર્યો છે કે અમેરિકા સાથે થયેલા પ્રારંભિક કરાર હેઠળ કતારમાં ફસાયેલા 6 અબજ ડોલર ઈરાનને પરત મળશે. તેમણે જણાવ્યું કે સમજૂતીની શરતો ઈરાનના હિતમાં છે અને આવનારા સમયમાં તેના સકારાત્મક પરિણામો જોવા મળશે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ કેમ મહત્વપૂર્ણ છે?

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ વેપાર માર્ગોમાંનું એક છે. વિશ્વના મોટા ભાગનું ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસ આ માર્ગ મારફતે પસાર થાય છે. તેથી અહીં સર્જાતી કોઈપણ અસ્થિરતા સીધી વૈશ્વિક તેલ બજાર અને ઊર્જા કિંમતોને અસર કરી શકે છે.

દુનિયાની નજર હવે સ્વિટ્ઝર્લેન્ડની બેઠક પર

વિશ્વભરના બજારો અને રાજકીય નિષ્ણાતોની નજર હવે સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં ચાલી રહેલી અમેરિકા-ઈરાન વાટાઘાટો પર ટકેલી છે. જો બંને દેશો વચ્ચે કાયમી સમજૂતી થાય તો મધ્યપૂર્વમાં તણાવ ઘટી શકે છે, પરંતુ નિષ્ફળતા મળ્યે ફરીથી વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં અનિશ્ચિતતા વધી શકે છે.

ઢાકામાં ‘જય શ્રીરામ’ના નારાથી ગુંજ્યું વાતાવરણ

બાંગ્લાદેશની રાજધાની ઢાકામાં શુક્રવારે મોટી સંખ્યામાં હિંદુ સમાજના લોકો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા. ભગવાન રામની પ્રતિમા નિર્માણને લઈને ઉભા થયેલા વિવાદના વિરોધમાં લોકોએ ‘જય શ્રીરામ’ના નારા લગાવી મશાલ રેલી કાઢી હતી. પ્રદર્શનકારીઓ નેશનલ મ્યુઝિયમ વિસ્તારથી નેશનલ પ્રેસ ક્લબ સુધી કૂચ કરીને લઘુમતી સમુદાયોના અધિકારો અને સુરક્ષાની માંગ કરી હતી.

81 ફૂટ ઊંચી રામ પ્રતિમા પરથી શરૂ થયો વિવાદ

વિવાદનું કેન્દ્ર રંગપુરના ગાયબંધા જિલ્લાના પલાશવાડી વિસ્તારમાં નિર્માણાધીન 81 ફૂટ ઊંચી ભગવાન રામની પ્રતિમા છે. અહેવાલો મુજબ પ્રતિમાના નિર્માણ કાર્યને અટકાવવામાં આવ્યું હતું. મંદિર સમિતિનો આરોપ છે કે કેટલાક ઇસ્લામિક કટ્ટરપંથી જૂથોના દબાણ અને ધમકીઓના કારણે આ નિર્ણય લેવાયો હતો. આ ઘટનાએ બાંગ્લાદેશમાં લઘુમતી હિંદુ સમુદાયની ધાર્મિક સ્વતંત્રતા અંગે નવી ચર્ચા જગાવી છે.

ભગવાન રામના ચિત્રના અપમાનનો પણ આક્ષેપ

પ્રદર્શનકારીઓએ દાવો કર્યો છે કે ભગવાન રામના ચિત્રનું અપમાન કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઘટનાથી હિંદુ સમાજમાં ભારે રોષ ફેલાયો હતો. વિવિધ હિંદુ સંગઠનો અને વિદ્યાર્થી નેતાઓએ આ ઘટનાને ધાર્મિક લાગણીઓ સાથે ચેડાં ગણાવી જવાબદાર લોકો સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી છે.

દોષિતોની ધરપકડ માટે 72 કલાકનું અલ્ટિમેટમ

હિંદુ સંગઠનો અને હિંદુ મહાજોતે સરકાર પર નિષ્ક્રિયતાનો આરોપ લગાવી દોષિતોની ધરપકડ માટે 72 કલાકનું અલ્ટિમેટમ આપ્યું છે. પ્રદર્શનકારીઓએ ચેતવણી આપી છે કે જો નિર્ધારિત સમયગાળામાં કાર્યવાહી નહીં થાય તો દેશવ્યાપી આંદોલન વધુ ઉગ્ર બનાવવામાં આવશે. શનિવારે ધાર્મિક બાબતોના મંત્રાલયને આવેદનપત્ર પણ સોંપવામાં આવવાનું છે.

64 જિલ્લાઓમાં રામ મંદિર બનાવવાની ચેતવણી

હિંદુ મહાજોટે જાહેરમાં જણાવ્યું છે કે જો રંગપુરમાં રામ પ્રતિમાનું નિર્માણ ફરી શરૂ કરવાની મંજૂરી નહીં મળે તો બાંગ્લાદેશના તમામ 64 જિલ્લાઓમાં તબક્કાવાર રામ મંદિરોના નિર્માણ માટે અભિયાન શરૂ કરવામાં આવશે. રાષ્ટ્રીય પૂજા ઉત્સવ સમિતિએ પણ દેશવ્યાપી વિરોધ કાર્યક્રમોની જાહેરાત કરી છે.

કટ્ટરપંથી સંગઠનો ફંડિંગની તપાસની માંગ કરી રહ્યા છે

બીજી તરફ કેટલાક ઇસ્લામિક સંગઠનોએ આ પ્રોજેક્ટના ફંડિંગ પર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. તેમણે ગુપ્તચર એજન્સીઓ દ્વારા તપાસ કરાવી જાણવા માંગ્યું છે કે પ્રોજેક્ટ માટે કોઈ વિદેશી સંગઠન અથવા સરકાર તરફથી નાણાકીય સહાય તો મળી નથી ને. આ સાથે જ પ્રોજેક્ટ સાથે સંકળાયેલા લોકોના બેંક ખાતા અને સંપત્તિની તપાસ કરવાની પણ માંગ ઉઠી છે.

અગાઉ પણ હિંદુ ધાર્મિક પ્રોજેક્ટો પર રોક લાગી હતી

રામ પ્રતિમા વિવાદ પહેલાં પણ બાંગ્લાદેશમાં હિંદુ સમાજ સાથે જોડાયેલા કેટલાક પ્રોજેક્ટો વિવાદમાં આવ્યા હતા. 2025માં ઢાકામાં એક દુર્ગા મંદિરને તોડી પાડવામાં આવ્યું હતું. જ્યારે 2024માં ઉત્તરામાં દુર્ગા પૂજાની પ્રતિમાના સ્થળ બદલવા પડ્યા હતા. આ ઘટનાઓ બાદ લઘુમતી સમુદાયોની સુરક્ષા અંગે સતત ચિંતા વ્યક્ત થતી રહી છે.

લઘુમતીઓ પર હુમલાના આંકડા પણ ચિંતાજનક

બાંગ્લાદેશ હિંદુ બૌદ્ધ ખ્રિસ્તી એકતા પરિષદના જણાવ્યા મુજબ ઓગસ્ટ 2024 બાદથી લઘુમતી સમુદાયો પર હજારો હુમલાની ઘટનાઓ નોંધાઈ છે. સંસ્થાના દાવા મુજબ હત્યા, તોડફોડ, આગચંપી, લૂંટફાટ અને ધાર્મિક સ્થળો પર હુમલા જેવી અનેક ઘટનાઓ છેલ્લા બે વર્ષમાં સામે આવી છે.

ચાર મહિનાના યુદ્ધે સર્જ્યું વૈશ્વિક તેલ સંકટ

ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે થયેલી સમજૂતી બાદ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરી ખુલ્યું હોવા છતાં વૈશ્વિક તેલ બજાર હજુ સંપૂર્ણપણે સામાન્ય સ્થિતિમાં પરત ફર્યું નથી. એનાલિટિક્સ ફર્મ Kplerના રિપોર્ટ મુજબ યુદ્ધના લગભગ ચાર મહિનામાં દુનિયાના બજારમાંથી 115 કરોડ બેરલ તેલનો પુરવઠો ગાયબ થઈ ગયો છે. આ સંકટની અસર આગામી ઘણા મહિનાઓ સુધી જોવા મળી શકે છે.

સ્ટ્રેટેજિક ઓઈલ રિઝર્વ ઝડપથી ઘટ્યા

યુદ્ધ દરમિયાન મધ્ય પૂર્વમાંથી તેલની સપ્લાય લગભગ ઠપ્પ થઈ ગઈ હતી. પરિણામે વિવિધ દેશોએ પોતાના સ્ટ્રેટેજિક અને કોમર્શિયલ ઓઈલ રિઝર્વનો ઉપયોગ કરવો પડ્યો હતો. રિપોર્ટ મુજબ છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં લગભગ 19 કરોડ બેરલ તેલ સ્ટોકમાંથી બહાર લેવામાં આવ્યું છે. ઈન્ટરનેશનલ એનર્જી એજન્સી (IEA)ના રિઝર્વ 1990 પછીના સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચી ગયા છે.

અમેરિકાનો ઈમરજન્સી રિઝર્વ 43 વર્ષના તળિયે

અમેરિકી ઈમરજન્સી ઓઈલ રિઝર્વ પણ છેલ્લા 43 વર્ષના સૌથી નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે G7 બેઠક દરમિયાન દાવો કર્યો હતો કે જો યુદ્ધ વધુ લાંબું ચાલ્યું હોત તો અમેરિકાનો ઓઈલ સ્ટોક આગામી ચાર અઠવાડિયામાં લગભગ ખતમ થઈ જાત.

યુદ્ધવિરામ બાદ તેલના ભાવમાં રાહત

યુદ્ધ દરમિયાન બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ 126 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયો હતો. જોકે અમેરિકા-ઈરાન સમજૂતીના સમાચાર બાદ બજારમાં રાહત જોવા મળી છે. હાલ બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ 80 ડોલર પ્રતિ બેરલથી નીચે આવી ગયો છે. તેમ છતાં નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે માત્ર ભાવ ઘટવાથી સંકટ પૂર્ણ થયું છે એવું માનવું યોગ્ય નથી.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલ્યું છતાં સપ્લાય સામાન્ય નહીં બને

તેલ ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા નિષ્ણાતોના મતે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરી શરૂ થયા બાદ પણ સપ્લાય ચેઇનને સંપૂર્ણ રીતે સામાન્ય થવામાં લાંબો સમય લાગી શકે છે. સૌપ્રથમ દરિયાઈ માર્ગોમાંથી લેન્ડમાઈન્સ દૂર કરવી પડશે. ત્યારબાદ ટેન્કરોની અવરજવર, ઉત્પાદન વધારવું અને સપ્લાય ચેઇન પુનઃસ્થાપિત કરવી પડશે.

બજાર હજુ જોખમમાંથી બહાર નથી

RBC Capital Marketsના હેલિમા ક્રોફ્ટના જણાવ્યા મુજબ બજાર હાલ જરૂર કરતાં વધુ આશાવાદી બની રહ્યું છે. તેમના મતે સંકટ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થયું છે એવું માનવું ઉતાવળભર્યું સાબિત થઈ શકે છે કારણ કે તેલ પુરવઠાને પૂર્વવત્ સ્થિતિમાં લાવવો હજુ પણ મોટો પડકાર છે.

OPEC દેશો ઉત્પાદન વધારી શકે છે

Infrastructure Capital Advisorsના CEO જે હેટફિલ્ડનું માનવું છે કે નાણાકીય દબાણનો સામનો કરી રહેલા OPEC દેશો આગામી સમયમાં ઉત્પાદન વધારી શકે છે. જો ઉત્પાદન વધશે તો બજારમાં પુરવઠો વધશે અને કિંમતો પર દબાણ આવી શકે છે.

115 કરોડ બેરલની ખોટ ભરપાઈ કરવી સરળ નહીં

નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ યુદ્ધ દરમિયાન ગુમ થયેલા 115 કરોડ બેરલ તેલની ભરપાઈ કરવી સરળ નથી. જો વૈશ્વિક ઉત્પાદન રોજિંદી માંગ કરતાં 50 લાખ બેરલ વધુ પણ કરવામાં આવે તો પણ આ ખોટ ભરવામાં લગભગ એક વર્ષનો સમય લાગી શકે છે.

દુનિયામાં રોજ 10.3 કરોડ બેરલ તેલનું ઉત્પાદન થાય છે

IEA અને EIAના આંકડા મુજબ હાલ દુનિયામાં દરરોજ સરેરાશ 10.3 કરોડ બેરલ ક્રૂડ ઓઈલનું ઉત્પાદન થાય છે. અમેરિકા વિશ્વનો સૌથી મોટો તેલ ઉત્પાદક દેશ છે. ત્યારબાદ સાઉદી અરેબિયા, રશિયા, કેનેડા અને ઈરાકનો ક્રમ આવે છે. આ પાંચ દેશો મળીને વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાનો લગભગ 40 ટકા હિસ્સો પૂરો પાડે છે. તેથી આ દેશોમાં કોઈપણ પ્રકારની અસ્થિરતા સીધી વૈશ્વિક બજાર અને પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવોને અસર કરે છે.