ભારતનું નવું વ્યૂહાત્મક એરશિપ મિશન શરૂ
ભારતે 20 કિલોમીટરથી વધુ ઊંચાઈએ લાંબા સમય સુધી ઉડી શકે તેવા સ્વદેશી હાઇ ઑલ્ટિટ્યુડ એરશિપ વિકસાવવાની મહત્ત્વાકાંક્ષી યોજના શરૂ કરી છે. અંદાજે ₹15,000 કરોડના આ પ્રોજેક્ટનો હેતુ સરહદો પર સતત દેખરેખ રાખવા, ગુપ્ત માહિતી એકત્રિત કરવા અને સંદેશાવ્યવહાર વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવવાનો છે.
આ પ્રોજેક્ટ ભારતીય વાયુસેનાના **ડાયરેક્ટોરેટ ઑફ ઓપરેશન્સ (રિમોટ)**ની દેખરેખ હેઠળ સંરક્ષણ મંત્રાલયની ‘મેક-I’ યોજના અંતર્ગત વિકસાવવામાં આવશે.
AS-HAPS નામની નવી ટેક્નોલોજી
સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, આ સિસ્ટમને Airship-Based High Altitude Pseudo Satellite (AS-HAPS) નામ આપવામાં આવ્યું છે. તે 20 કિલોમીટરથી વધુ ઊંચાઈએ સતત ઘણા મહિનાઓ સુધી કાર્યરત રહી શકશે.
આ એરશિપમાં હાઇ-રિઝોલ્યૂશન કેમેરા, અદ્યતન રડાર અને ઇલેક્ટ્રોનિક ઇન્ટેલિજન્સ (ELINT) સિસ્ટમ જેવા આધુનિક સેન્સર્સ લગાવવામાં આવશે, જે દુશ્મનની ગતિવિધિઓ પર સતત નજર રાખશે.
ડ્રોન અને સેટેલાઇટ વચ્ચેનું અંતર દૂર કરશે
આ નવી ટેક્નોલોજી ડ્રોન અને સેટેલાઇટ વચ્ચે રહેલી ક્ષમતાની ખામી દૂર કરશે.
-
સામાન્ય સૈન્ય ડ્રોન લગભગ 12 કિલોમીટર સુધી ઉડી શકે છે.
-
લો અર્થ ઓર્બિટ (LEO) સેટેલાઇટ્સ 500થી 2,000 કિલોમીટર ઊંચાઈએ કાર્ય કરે છે.
-
AS-HAPS આ બંને વચ્ચેની ઊંચાઈએ રહીને લાંબા સમય સુધી સતત સર્વેલન્સ કરી શકશે.
સાથે જ આ સિસ્ટમ જમીન પરથી મળતા ડેટાને સેટેલાઇટ સુધી પહોંચાડવામાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
ખાનગી કંપનીઓ પણ બનશે ભાગીદાર
સંરક્ષણ મંત્રાલય આ પ્રોજેક્ટ માટે ઓછામાં ઓછી બે ખાનગી ભારતીય કંપનીઓની પસંદગી કરશે. કંપનીઓની પસંદગી તેમની ટેક્નિકલ ક્ષમતા અને નાણાકીય સક્ષમતા આધારે કરવામાં આવશે.
સરકાર સંશોધન અને વિકાસ (R&D) ખર્ચના 70 ટકા સુધીનો ખર્ચ વહન કરશે.
DRDO પહેલેથી કરી ચૂક્યું છે સફળ પરીક્ષણ
ભારતે મે 2025માં મધ્યપ્રદેશમાં DRDOની મદદથી આશરે 17 કિલોમીટર ઊંચાઈએ હાઇ ઑલ્ટિટ્યુડ એરશિપનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું હતું. હવે આ પ્રોજેક્ટને વધુ અદ્યતન સ્તરે લઈ જવાની તૈયારી કરવામાં આવી રહી છે.
ચીનની ગતિવિધિઓ પર રહેશે સતત નજર
આ એરશિપ દ્વારા ભારતને ચીન સહિતના સરહદી વિસ્તારોમાં લાંબા સમય સુધી સતત દેખરેખ રાખવાની વ્યૂહાત્મક ક્ષમતા મળશે.
ચીન પહેલેથી જ હાઇ ઑલ્ટિટ્યુડ બલૂન અને એરશિપ ટેક્નોલોજી પર કામ કરી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતનો આ પ્રોજેક્ટ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
