રિપોર્ટ: કિરણકુમાર ગોહેલ | આંકલાવ
આંકલાવ તાલુકાનું જોષીકુવા ગામ શાંત ગણાતું હતું, પરંતુ તાજેતરમાં ગટર લાઇનના મુદ્દે ગ્રામસભામાં મચેલા હોબાળાએ ગામની રાજકીય અને પ્રાશાસનિક વ્યવસ્થાનો નવો ચહેરો બહાર લાવ્યો છે. પરિસ્થિતિ એટલી તંગ બની કે બે પક્ષો વચ્ચે ધક્કામુક્કી, ઉગ્ર બોલાચાલીને કારણે ગ્રામસભા અર્ધવટે જ મોકૂફ રાખવી પડી હતી. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે—આ બધું ખરેખર માત્ર ગટર લાઇન માટે હતું કે ગામમાં કંઈક વધુ ગૂઢ રહસ્ય થઈ રહ્યું છે?
આ સ્ટોરી માત્ર એક ઘટના નથી, પરંતુ ગામની રાજનીતિ, પદાધિકારીઓની જવાબદારી, પારદર્શકતાનો અભાવ અને પત્રકારોને રોકવાના સંજોગો વિશેના સવાલોનો સામુહિક પરિચય છે.
ગટરની લાઇન કે ‘ગામની લાઇન-ઓફ-કંટ્રોલ’? — બે જૂથોમાં લાંબા સમયથી ચાલતો મતભેદ
જોશીકુવામાં ગટર લાઇન ક્યાંથી પસાર થવી જોઈએ, તેનો ખર્ચ કોણ ઉઠાવે, જમીન માપણી ક્યાં સુધી સાચી છે–આ મુદ્દાઓ પર બે જૂથો વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી તણાવ હતો.
ગામના સૂત્રો જણાવે છે કે—
એક જૂથ પંચાયત દ્વારા પસંદ થયેલ માર્ગને યોગ્ય માને છે
બીજું જૂથ દાવો કરે છે કે જમિનદારોની મંજૂરી લીધા વિના ટ્રેક નક્કી કરાયો
બંને જૂથો વચ્ચે અનેક વખત બેઠક થઈ પરંતુ સમાધાન થયું નહીં
ગ્રામસભા એ સમસ્યા ઉકેલવા માટેનું સૌથી લોકશાહી મંચ છે, પરંતુ અહીં ઉકેલ નહીં, ઉલટું સત્તા અને અહંકારની ટક્કર વધુ સ્પષ્ટ દેખાઈ.
પંચાયતનો અચાનક પત્રકારોને રોકવાનો નિર્ણય – શંકા કઈ તરફ ઇશારો કરે છે?
સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ રહી કે ગ્રામસભા ચાલુ રહે ત્યારે પત્રકારોને કવરેજ કરતાં રોકી દેવામાં આવ્યા.
◼️ સરપંચ અને તલાટીએ પત્રકારોને દૂર રહેવા સૂચના આપી
◼️ કોઈ લેખિત કારણ આપવામાં આવ્યું નહીં
◼️ પરંતુ ગામજનો કહે છે કે “પંચાયત ઇચ્છતી નહોતી કે ગટર લાઇનના વિવાદની મૂળ હકીકત બહાર આવે”
આત્મવિશ્વાસ સાથે કામ કરનાર પંચાયત પત્રકારોથી કેમ ડરે?
આ નિર્ણય શેનું રક્ષણ કરતો હતો—
પદાધિકારીઓની છબી?
કરાર પ્રક્રિયાની અસ્પષ્ટતા?
અથવા જૂથવાદી દબાણ?
ઉગ્ર બોલાચાલીથી લઈને હાથાપાઈ સુધી – શા માટે આવ્યું ગામ આટલી તંગ સ્થિતિમાં?
ગ્રામસભામાં આવેલા બે જૂથોએ ગટર લાઇનને લઈને પરસ્પર આરોપ-પ્રત્યારોપ શરૂ કર્યા.પ્રારંભિક બોલાચાલી ઝડપથી ઉગ્ર બની અને કેટલાક લોકોએ ધકકામુક્કી સુધી કરી.સૂત્રો મુજબ વિવાદ શાંતિથી સાંભળવા માટે કોઈ વ્યવસ્થા ન હતી
પંચાયતના મંચ પરથી પક્ષપાતનો આરોપ
કોઈ ન્યાયીપક્ષીય જવાબ ન મળતા હાહાકાર
અને અંતે પરિસ્થિતિ અંકુશ બહાર ગઈ
આ તમામ ઘટનાઓ દર્શાવે છે કે ગામમાં મૂળ સમસ્યા ગટર નહીં, ગવર્નન્સ છે.
ગ્રામસભા મોકૂફ – થાકેલો લોકતંત્ર કે ગભરાતી પંચાયત?
મહત્ત્વનો પ્રશ્ન એ છે કે—
શું આ તણાવ ખરેખર અનિયંત્રિત હતો?
કે પંચાયતને લાગ્યું કે ગેરવહીવટના મુદ્દાઓ બહાર આવી જશે?
મોકૂફ રાખવાની કાર્યવાહીથી ઘણા પ્રશ્નો ઊભા થયા છે:
કાર્યપદ્ધતિ પર શંકા
અમુક લોકોના લાભ માટે માર્ગ બદલાયો?
ટેન્ડર પ્રક્રિયા પારદર્શક હતી?
ગ્રામજનની તકોની અવગણના થઈ?
આ પ્રશ્નોના જવાબ હજુ શોધવાના બાકી છે.
ઘટના પોલીસ સ્ટેશન સુધી — કાયદાકીય નહીં પરંતુ સામાજિક તણાવનું પ્રતિબિંબ
ઘટના બાદ બંને પક્ષ પોલીસ સ્ટેશન પહોંચ્યા, જેના અર્થ એ છે કે ગામનું તણાવ હવે વ્યક્તિગત દ્વેષ થી આગળ વધી કાયદાકીય ઘર્ષણ સુધી આવી ગયું છે.
પોલીસ હાલ બંને પક્ષનાં નિવેદન લઇ રહી છે, પરંતુ ગામમાં ચર્ચા છે કે—
“આ ઘટના એ દર્શાવે છે કે પંચાયતનું લીડરશીપ વિવાદ સંભળાવવા માટે મજબૂત નથી.”
જવાબદારી કોણે લેવી? — પંચાયત, તલાટી, કે ગામના જૂથપ્રમુખો?
વિશ્વાસનો તંત્ર ખોરવાઈ જાય ત્યારે વિકાસ અટકી જાય છે.
જોશીકુવા હવે તે માર્ગે જઈ રહ્યું છે કે નહીં તે તપાસવાનું કામ માત્ર પત્રકારનું જ નહીં, પરંતુ પ્રશાસનનું પણ છે.
પ્રશ્નો સ્પષ્ટ છે—
પત્રકારોને કેમ રોકાયા?
ગટર લાઇનના માર્ગમાં કોઈ હિતછુપાવવું તો નથી?
પંચાયત નિષ્પક્ષ રહી કે જૂથવાદના દબાણમાં આવી ગઈ?
ગ્રામસભા ફરી ક્યારે યોજાશે અને શું તે પારદર્શક રહેશે?
આ પ્રશ્નોના જવાબો વિના જોષીકુવા ગામનો તણાવ શાંત થવાનો નથી.
