મહેસાણા…
મહેસાણા જિલ્લાના કડી, બહુચરાજી, જોટાણા સહિતના તાલુકાઓમાં આરોગ્ય ક્ષેત્રનો ચોંકાવનારો મુદ્દો પ્રકાશમાં આવ્યો છે. અહીં અનેક સ્થળોએ જેમ કે નાના ગામડાઓમાં,શહેરની સોસાયટી ની પાસે આવેલી દુકાનોમાં તથા નાના નાના ગલી મહોલ્લામાં એવા લોકો દર્દીઓને સારવાર આપતા જોવા મળી રહ્યા છે જેમણે M.B.B.S. ની ડિગ્રી નથી હોતી, છતાં તેઓ પોતાને “તબીબ” કહીને એલોપથી દવાઓ લખતા, ઇન્જેક્શન આપતા તથા બોટલ ચડાવતાં જોવા મળે છે.
ડિગ્રી વિના એલોપથી પ્રેક્ટિસ
અમારી તપાસમાં ખુલ્યું છે કે આવા તબીબો મોટાભાગે કોઈ પણ ડિગ્રી ધરાવતા નથી અથવા **B.A.M.S. (આયુર્વેદ) અથવા B.H.M.S. (હોમિયોપથી)**ની ડિગ્રી ધરાવે છે. કાયદા પ્રમાણે તેમને પોતાના ક્ષેત્ર સુધી મર્યાદિત રહેવું જોઈએ, પરંતુ તેઓ એલોપથી દવાઓની પ્રેક્ટિસ કરી રહ્યા છે.આથી તેઓ નાગરિકોના આરોગ્યને જોખમમાં મૂકે છે.
દર્દીઓ પર ખતરનાક અસર
યોગ્ય જ્ઞાન વગર દવાઓ આપવાથી દર્દીઓને ગંભીર સાઇડ ઈફેક્ટ્સ થાય છે.
ખોટી સારવારથી દર્દીની હાલત બગડવાની ઘટનાઓ પણ જોવા મળે છે.
બોટલ ચડાવવાની આડમાં અયોગ્ય રીતે રૂપિયા વસૂલવાની ફરિયાદો સામે આવી રહી છે.
કાયદેસર કાર્યવાહી શક્ય
કાયદો આવા ઝોલા છાપ તબીબો સામે કડક છે:
1. Indian Medical Council Act / NMC Act – માત્ર M.B.B.S. અને રજીસ્ટર્ડ ડોક્ટરોને જ એલોપથી પ્રેક્ટિસનો અધિકાર છે.
2. Drugs and Cosmetics Act – ગેરકાયદેસર દવા આપનાર સામે ફોજદારી કેસ થઈ શકે છે.
3. Indian Penal Code (IPC) – બેદરકારીથી મોત કે છેતરપિંડીના કેસમાં 304A અને 420 જેવી કલમો લાગુ થઈ શકે છે.
4. Consumer Protection Act – દર્દી કે તેમના પરિવારજનોએ થયેલા નુકસાન બદલ સીધી ફરિયાદ કરી શકે છે.
ફરિયાદ ક્યાં કરવી?
ગુજરાત મેડિકલ કાઉન્સિલ (GMC) – https://www.gmcgujarat.org પર ઓનલાઇન ફરિયાદ કરી શકાય છે.
National Medical Commission (NMC), ન્યુ દિલ્હી – https://www.nmc.org.in પર રજૂઆત કરી શકાય છે.
જિલ્લા આરોગ્ય અધિકારી (CDHO/CMO) – મહેસાણા જિલ્લા આરોગ્ય કાર્યાલયમાં લેખિત અરજી.
પોલીસ સ્ટેશન – અનધિકૃત પ્રેક્ટિસ ગુનાહિત કૃત્ય હોવાથી FIR નોંધાવી શકાય છે.
કન્ઝ્યુમર ફોરમ – ખોટી સારવારથી આર્થિક કે શારીરિક નુકસાન થયું હોય તો કેસ કરી શકાય છે.
નાગરિકોની માંગ
જિલ્લાના નાગરિકો હવે આવા નકલી તબીબો સામે કડક પગલા લેવાની માંગ ઉઠાવી રહ્યા છે. આરોગ્ય સેવાઓમાં પારદર્શિતા લાવવા માટે આરોગ્ય વિભાગ, પોલીસ અને મેડિકલ કાઉન્સિલને એકસાથે કાર્યવાહી કરવી જરૂરી છે.
✦ તારણ…
“ઝોલા છાપ” તબીબોની ગેરકાયદેસર પ્રેક્ટિસ માત્ર કાયદાની વિરુદ્ધ નથી પરંતુ દર્દીઓના જીવ સાથે સીધી રમખાણ છે.
મહેસાણા જિલ્લામાં આરોગ્ય વિભાગે હવે જાગૃત થઈને કડક કાર્યવાહી કરવી જરૂરી છે જેથી આવનારા સમયમાં કોઈ નિર્દોષ દર્દીનો જીવ આ પ્રકારની ગેરરીતિના કારણે જોખમમાં ન આવે.
