મહેસાણા જિલ્લામાં તહેવારનું આગમન થતાં જ શહેરોમાં વસેલા લોકો પોતાના વતન તરફ દોડી પડે છે. અમદાવાદ, સુરત કે મુંબઇમાં વસતા અનેક પરિવારો તહેવાર આવે એટલે જાણે હૃદયની ખેંચાણ અનુભવે છે — “ચાલો, ગામ જઈએ.”
ઉંઝા, વિસનગર, કડી, બેચરાજી, વિજાપુર અને પાટણ જેવા વિસ્તારોના સેકડો લોકો વર્ષભર શહેરમાં મહેનત કરે છે, પરંતુ તહેવારના દિવસોમાં એ જ લોકો પોતાના વતનના દરવાજે પહોંચી જાય છે. એ દૃશ્ય જોતા લાગે કે તહેવાર ફક્ત ઉજવણી નથી, એ “જોડાણ” છે — પોતાને મૂળ સાથે જોડવાનો સમય.
ગામનો માહોલ, બાળપણની યાદો
શહેરમાંથી આવેલ લોકો ગામની ધૂળમાં પગ મૂકે છે તો જાણે સમય પાછો વળી ગયો હોય એવું લાગે છે. બાળપણના મિત્રો, પોળની ગલીઓ, વાડીનો છાંયો, અને કૂવાના કિનારે બેઠાં દિવસો — એ બધા દૃશ્યો ફરી જીવંત થઈ જાય છે.
ગામમાં તહેવાર એટલે આખું ગામ ભેગું થાય. દીવાળી હોય કે ઉતરાયણ — દરેક ઘરમાં ઉજાસ અને હરખનો માહોલ જોવા મળે છે.
બેચરાજી વિસ્તારના એક યુવક, હાર્દિક પટેલ કહે છે —“શહેરમાં તહેવાર એટલે ફક્ત રજા અને મોલ, પરંતુ ગામમાં એ તહેવાર જીવાય છે. દીવો પ્રગટાવતા જ લાગે છે કે આત્મામાં શાંતિ ઉતરી ગઈ.”
પરિવાર અને સંબંધોની ગરમી
શહેરમાં નોકરીની ભાગદોડમાં ઘણા લોકો પોતાના પરિવારોને વર્ષભર નથી મળતા. પણ તહેવાર એ સમય છે જ્યારે બધા ભેગા થાય છે — દાદા-દાદી, માતા-પિતા, કાકા-કાકી અને બાળકો.લાડવા – ચોળાફળીની સુગંધ, ઘરની છત પરથી ઉડતા પતંગો અને સાંજની આરતીમાં એક સાથે બેઠેલું પરિવાર — એ દૃશ્યો દિલને સ્પર્શી જાય છે.
કડીના એક વડીલ કહે છે — “આજના યુગમાં બાળકો શહેરમાં રહે છે, પણ તહેવારે ગામ આવે એટલે આખું ઘર જીવંત થઈ જાય છે.”
શાંતિ અને સંતોષનો અનુભવ
શહેરના શોર, ટ્રાફિક અને રેસમાંથી દૂર ગામનો માહોલ શાંતિ આપે છે. તાજી હવા, ખુલ્લો આકાશ અને કુદરતના મધુર અવાજ વચ્ચે લોકો થોડો સમય માટે શાંતિ અનુભવે છે.
જોટાણા વિસ્તારના એક યુવાન કહે છે — “અહીં આવું તો લાગે કે જીવન ધીમું થઈ ગયું છે, પણ હવે અર્થપૂર્ણ છે.”
પરંપરા અને સંસ્કૃતિની ઉજવણી
ગામડાંમાં આજે પણ તહેવાર પરંપરાગત રીતે ઉજવાય છે — મંદિરમાં આરતી, ગરબા, અને સૌજન્ય ના પ્રસંગો. લોકો એકબીજાના ઘેર જઈ શુભેચ્છા આપે છે. ઉતરાયણના દિવસે છત પરથી “કાઇપો” બોલાવવાની સ્પર્ધા અને હાસ્યનો માહોલ — એ એકતાનો ઉદાહરણ છે.મહેસાણાના ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં આ એકતા અને લાગણી આજેય જીવંત છે.
વતન છોડી પાછા જતા દિલમાં એક ખાલીપો
તહેવાર પૂરો થયા પછી જ્યારે લોકો પાછા શહેર તરફ વળી જાય છે, ત્યારે ગામની ગલીઓમાં ફરી શાંતિ છવાય છે. પરંતુ એ લોકોના દિલમાં એક ખાલીપો રહી જાય છે —
“અહીં શાંતિ હતી, પ્રેમ હતો, અને એ માહોલ શહેરમાં ક્યારેય નથી મળતો.”
