ગુજરાતમાં એનર્જી ડ્રિંક્સને લઈને ચર્ચા તેજ, રાજસ્થાન-મહારાષ્ટ્રના પગલાં બાદ વધ્યું ધ્યાન
ગુજરાત સહિત સમગ્ર દેશમાં યુવાનો અને કિશોરોમાં એનર્જી ડ્રિંક્સનું સેવન ઝડપથી વધી રહ્યું છે. સોશિયલ મીડિયા, સ્પોર્ટ્સ માર્કેટિંગ અને આકર્ષક જાહેરાતોના કારણે Sting, Red Bull, Monster, Hell Energy જેવી બ્રાન્ડ્સ યુવાનોમાં લોકપ્રિય બની રહી છે.
પરંતુ હવે આ એનર્જી ડ્રિંક્સને લઈને આરોગ્ય નિષ્ણાતો અને સરકારો ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. રાજસ્થાન સરકારે કેટલીક એનર્જી ડ્રિંક્સના વેચાણ અને સંગ્રહ પર પ્રતિબંધ લગાવ્યો છે, જ્યારે મહારાષ્ટ્ર સરકારે સ્કૂલોની આસપાસ તેના વેચાણ પર નિયંત્રણ લાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
આ પગલાં બાદ હવે ગુજરાતમાં પણ આવા ઉત્પાદનો પર નિયમન કે પ્રતિબંધની જરૂરિયાત અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
FSSAIએ 6 મોટી કંપનીઓને પાઠવી નોટિસ
ભારતીય ખાદ્ય સુરક્ષા અને માનક પ્રાધિકરણ (FSSAI)એ 1 જુલાઈએ દેશની 6 મોટી એનર્જી ડ્રિંક કંપનીઓને નોટિસ પાઠવી હતી.
નોટિસ મેળવનાર બ્રાન્ડ્સમાં સામેલ છે:
-
Red Bull
-
Sting Energy Drink
-
Monster Energy
-
Hell Energy
-
Campa Energy Gold Boost
-
PepsiCoનું Adrenaline Rush Energy Drink
FSSAIના જણાવ્યા મુજબ કેટલીક કંપનીઓ પોતાની પ્રોડક્ટ અંગે એવા દાવા કરી રહી છે, જે ગ્રાહકોમાં ગેરસમજ ઊભી કરી શકે છે અને નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરી શકે છે.
રાજસ્થાનમાં 8 એનર્જી ડ્રિંક્સ પર પ્રતિબંધ
રાજસ્થાન સરકારે રાજ્યભરમાં કાર્યવાહી કરીને 25થી વધુ શહેરોમાં દરોડા પાડ્યા હતા અને 5 લાખથી વધુ એનર્જી ડ્રિંક્સની બોટલો જપ્ત કરી હતી.
રાજ્ય સરકારે નીચેની બ્રાન્ડ્સના વેચાણ, માર્કેટિંગ અને સંગ્રહ પર પ્રતિબંધ જાહેર કર્યો છે.
-
Sting
-
Red Bull
-
Monster Energy
-
Hell Energy
-
Campa Energy
-
Adrenaline Rush
-
After Shock
-
Tropicana Energy
રાજ્ય સરકારનું કહેવું છે કે કેટલીક કંપનીઓ પોતાના ઉત્પાદનોને “તાત્કાલિક ઊર્જા આપતા” અથવા “શરીરને રિચાર્જ કરતા” તરીકે રજૂ કરી રહી હતી, જે ભ્રામક દાવાની શ્રેણીમાં આવી શકે છે.
મહારાષ્ટ્રમાં સ્કૂલોની આસપાસ વેચાણ પર રોકની તૈયારી
મહારાષ્ટ્ર સરકારે વિદ્યાર્થીઓના આરોગ્યને ધ્યાનમાં રાખીને સ્કૂલના 500 મીટરના વિસ્તારમાં Sting એનર્જી ડ્રિંકના વેચાણ પર પ્રતિબંધ લાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
રાજ્ય સરકારનું માનવું છે કે ટીનેજર્સ અને વિદ્યાર્થીઓમાં આવા પીણાંનું સેવન સતત વધી રહ્યું છે, જે લાંબા ગાળે આરોગ્ય માટે જોખમી બની શકે છે.
આ માટે સરકાર ટૂંક સમયમાં માર્ગદર્શિકા જાહેર કરશે.
એનર્જી ડ્રિંક્સમાં શું હોય છે?
આરોગ્ય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ બજારમાં ઉપલબ્ધ મોટાભાગની એનર્જી ડ્રિંક્સમાં નીચેના તત્વોનું પ્રમાણ વધારે હોય છે.
-
કેફીન (Caffeine)
-
શુગર (Sugar)
-
ટૌરિન (Taurine)
-
અન્ય ઉત્તેજક તત્વો
આ પીણાં થોડા સમય માટે સતર્કતા અને ઊર્જાનો અનુભવ કરાવે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે વધુ પડતું સેવન શરીર પર નકારાત્મક અસર કરી શકે છે.
કાર્ડિયોલોજિસ્ટની ચેતવણી
કાર્ડિયોલોજિસ્ટ ડૉ. જય સંઘવીના જણાવ્યા મુજબ એનર્જી ડ્રિંક્સમાં રહેલા વધુ પડતા કેફીન અને શુગર હૃદય તેમજ શરીરના મેટાબોલિઝમ પર અસર કરી શકે છે.
તેમના જણાવ્યા મુજબ જો કોઈ વ્યક્તિ તણાવમાં રહેતી હોય, ધૂમ્રપાન અથવા અન્ય વ્યસન ધરાવતી હોય તો એનર્જી ડ્રિંક્સ હાર્ટ સંબંધિત જોખમ વધારી શકે છે.
તેમણે ડૉક્ટરની સલાહ વગર આવા પીણાંનું નિયમિત સેવન ટાળવાની સલાહ આપી છે.
ફિટનેસ એક્સપર્ટ શું કહે છે?
ફિટનેસ એક્સપર્ટ શિવાંગ જોશીના જણાવ્યા મુજબ જીમમાં જતાં ઘણા યુવાનો વર્કઆઉટ પહેલાં એનર્જી ડ્રિંક્સ લે છે.
તેમના કહેવા પ્રમાણે તેનું વધુ પડતું સેવન નીચે મુજબના જોખમો વધારી શકે છે.
-
હાર્ટબીટ ઝડપથી વધવી
-
ડિહાઇડ્રેશન
-
બ્લડ પ્રેશરમાં ફેરફાર
-
વજનમાં વધારો
તેમણે જણાવ્યું કે સારી ઊંઘ, સંતુલિત આહાર અને નિયમિત કસરત જ સાચી ઊર્જાનો સ્ત્રોત છે.
યુવાનોમાં ‘કૂલ’ દેખાવાનું ટ્રેન્ડ
ઘણા યુવાનો એનર્જી માટે નહીં પરંતુ સોશિયલ મીડિયા ટ્રેન્ડ અને ‘કૂલ’ દેખાવા માટે આવા પીણાંનું સેવન કરતા હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે.
યુવાન રાજવીરના જણાવ્યા મુજબ કેફીન અને શુગરની અસર વિશે જાણ્યા બાદ તેણે એનર્જી ડ્રિંક્સથી દૂર રહેવાનો નિર્ણય લીધો છે અને મિત્રો વચ્ચે પણ જાગૃતિ ફેલાવી રહ્યો છે.
ગુજરાતમાં પણ નિયમનની જરૂરિયાત?
રાજસ્થાન અને મહારાષ્ટ્રના નિર્ણય બાદ હવે ગુજરાતમાં પણ એનર્જી ડ્રિંક્સના વેચાણ અને જાહેરાતો અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
આરોગ્ય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે નીચેના પગલાં અંગે વિચારવાની જરૂર છે.
-
સ્કૂલ અને કોલેજોની આસપાસ વેચાણ પર નિયંત્રણ
-
ભ્રામક જાહેરાતો સામે કાર્યવાહી
-
બાળકો અને યુવાનોમાં જાગૃતિ અભિયાન
-
પેકેજિંગ પર સ્પષ્ટ આરોગ્ય ચેતવણી
જો કે, ગુજરાત સરકારે હાલમાં એનર્જી ડ્રિંક્સ પર કોઈ પ્રતિબંધ કે નવી નીતિ જાહેર કરી નથી.
નિષ્ણાતોનો સંદેશ
આરોગ્ય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે એનર્જી ડ્રિંક્સ શરીરને કાયમી ઊર્જા આપતી નથી, પરંતુ માત્ર થોડા સમય માટે ઉત્તેજના પેદા કરે છે.
તેમના મતે સાચી એનર્જી કેનમાંથી નહીં, પરંતુ સારી જીવનશૈલી, પૂરતી ઊંઘ, સંતુલિત આહાર અને નિયમિત કસરતમાંથી મળે છે.
