રિપોર્ટર : વિશાલ હરવરા જામનગર
રાજકોટ મધ્યસ્થ જેલમાંથી પેરોલ પર બહાર આવી ફરાર થયેલો કેદી નં. 46867 – મહમદ ઉર્ફે મેમુડો ઇશાકભાઈ ખાટકી અંતે જામનગરમાં પેરોલ-ફર્લો સ્કવોડની કામગીરીથી દબોચાયો. પરંતુ આ આખી કામગીરી કરતાં વધુ ચર્ચામાં છે પોલીસ દ્વારા જ જાહેર કરાયેલો બ્લર ફોટો, જે હવે સિસ્ટમની કાર્યપદ્ધતિ, પોલીસની પારદર્શિતા અને તપાસના ઢાંચા અંગે ગંભીર સવાલો ઊભા કરે છે.
આ આખો કેસ માત્ર કેદીની ધરપકડનો નથી, પરંતુ પેરોલ સિસ્ટમમાં રહેલી ખામીઓ, પેરોલ દરમિયાન કેદીની મોનીટરીંગમાં થયેલા છિદ્રો અને પોલીસની માહિતી વહેંચવાની પદ્ધતિમાં રહેલી રહસ્યમય દીવાલોને ઉજાગર કરે છે.
કેસની પૃષ્ઠભૂમિ — એક હત્યા ગુનાનો દોષિત અને પેરોલની લાગણીપૂર્ણ પરત
રાજકોટ મધ્યસ્થ જેલમાં
IPC 302, 147, 148 જેવા ગંભીર ગુનામાં સજા ભોગવી રહેલો ખાટકી,
28/10/2024ના રોજ હાઇકોર્ટના Special Criminal Application નં.11021/2024 હેઠળ પેરોલ પર બહાર આવ્યો
તેને 03/09/2025 સુધી પરત થવાનું હતું
પરંતુ તે જેલમાં હાજર ન થતા ફરાર જાહેર કરવામાં આવ્યો
ICIS એપ્લિકેશન મારફતે તેનું પેરોલ રેકોર્ડ, ચાલ-ચાલકીઓ અને અગાઉની વિગતો પેરોલ સ્કવોડે ચકાસી.
પેરોલ સ્કવોડની કામગીરી – ટેકનોલોજી, બાતમીદારો અને રિયલ-ટાઈમ ટ્રેકિંગનું સંમિશ્રણ
PSI એમ.વી. ભાટીયાના માર્ગદર્શન હેઠળ પેરોલ-ફર્લો સ્કવોડે તાત્કાલિક ટેકનિકલ સેલની મદદ લીધી.
આ રીતે આગળ વધી કાર્યવાહી:
બાતમીદારો પાસેથી મળેલી માહિતી કે કેદી GJ-10-***** નંબરની રિક્ષામાં ફરતો હતો
નેત્રમ Command & Control Center મારફતે રિક્ષાની મૂવમેન્ટ ટ્રેક
લોકેશન મળ્યું — અંબર ચોકડી તથા જુના રેલ્વે સ્ટેશન વિસ્તાર
સ્કવોડે સ્થળ પર જઈ કેદીને દબોચ્યો
સુરક્ષા પ્રોટોકોલ મુજબ રાજકોટ મધ્યસ્થ જેલમાં પરત સોંપાયો
આ કામગીરી નિશ્ચિત રીતે પ્રશંસનીય છે. પરંતુ…
હવે આવે છે સૌથી મોટો પ્રશ્ન – પોલીસ અધિકારીઓએ ‘ફોટો બ્લર’ કેમ કર્યો?
જ્યાં કેસ ગંભીર હોય, ફરાર કેદી અંગે એલર્ટ હોય અને કાર્યવાહી જાહેર રીતે થાય, ત્યાં સામાન્ય રીતે સ્પષ્ટ અને ઓળખી શકાય એવો ફોટો શેર થાય છે.
પરંતુ આ કેસમાં પોલીસ દ્વારા આપવામાં આવેલો ફોટો જાણતાં કે અજાણતાં સંપૂર્ણ બ્લર હતો.
શું કારણો હોઈ શકે? તપાસાત્મક દ્રષ્ટિએ ઘણા સંકેતો મળે છે:
1️⃣ Photo Blur: માનવ અધિકારના નામે over-implementation?
અપરાધીઓના ફોટા જાહેર કરવા અંગે કેટલીક આંતરિક SOP છે, પરંતુ
302 જેવી ગંભીર કલમમાં દોષિત વ્યક્તિ માટે ‘ફોટો ઓબ્સ્ક્યુર’ SOP અતિશય અસામાન્ય છે.
કેટલાક પોલીસ અધિકારીઓ આને ‘privacy’ કહી રક્ષે,
પરંતુ કાયદાકીય રીતે ઇચ્છાપૂર્વક ફરાર થયેલા કેદીઓને ઓળખાવવા માટે
ફોટો જાહેર કરવો ફરજીયાત છે.
2️⃣ કોઈ આંતરિક દબાણ?
કયાંક:
રાજકીય
સ્થાનિક પ્રભાવ
જૂથ રાજકારણ
અથવા કેદી સાથેના કોઈ સંબંધોને કારણે
ફોટો સ્પષ્ટ ન મુકાયો હોય?
આ સવાલો જવાબ માગે છે.
3️⃣ Media Control Attempt?
તાજેતરમાં Gujarat માં કેટલાક કેસોમાં
પોલીસ વિભાગ દ્વારા ‘controlled information release’ના ઉદાહરણો મળ્યા છે.
કદાચ:
મીડિયા વધારે સવાલ ન પૂછે
કેદીની પૃષ્ઠભૂમિ જાહેર ન થાય
કોઈ જૂના નેટવર્ક અથવા ગેંગ સંબંધો છુપાઈ રહે
તે માટે ફોટો બ્લર કરાયો?
4️⃣ પોલીસની આંતરિક ટેક્નિકલ ટીમની ‘ભૂલ’?
ક્યારેક ફોટો blur filter લાગેલો રહી જાય અથવા
માત્ર internal use માટે blur કરવામાં આવેલો ફોટો
મિડિયા સુધી ભૂલથી મોકલાઈ જાય છે.
પરંતુ સવાલ એ છે —
શું જામનગર પોલીસની મિડિયા સેલ એટલી બેદરકાર હોઈ શકે?
5️⃣ કોઇ ‘લૂપહોલ’ને છુપાવવા?
જો કેદી પેરોલ દરમિયાન:
કોઈ બીજા ગુનામાં સામેલ હતો
ખોટા ડોક્યુમેન્ટથી ચાલતો હતો
ગેરકાનૂની પ્રવૃત્તિમાં એન્ગેજ હતો
તો ફોટો સ્પષ્ટ મુકવાથી પ્રશ્નો ઊભા થઈ જાય.
નેટવર્ક ખુલ્લું પડી જાય.
એટલા માટે કદાચ blur…?
કેસમાં એક વધુ મોટા loophole — પેરોલ પર ગયેલો કેદી ગાયબ કેવી રીતે?
આ સ્ટોરી માત્ર ફોટો બ્લરની નથી.
આ સ્ટોરી એક સિસ્ટમિક ફેઈલ્યર છે.
પેરોલ સિસ્ટમના મુખ્ય loopholes:
⚠️ 1. Monitoring Failure
કેદી ક્યાં છે, શું કરે છે, કોની પાસે રહે છે —
આ માહિતી regular verificationમાં પકડાય જવી જોઈએ.
પણ અહીં તો 302નો કેદી દિવસો સુધી અનટ્રેસ્ડ રહ્યો.
⚠️ 2. પેરોલ misuseનો recurring pattern
ગુજરાતમાં હાઈ-રિસ્ક કેસોમાં પેરોલ misuse સતત વધે છે.
જાણકારોના મતે:
“પેરોલ રિવ્યૂ મેકેનિઝમ વાસ્તવમાં ફિટ નથી.”
⚠️ 3. Information Sync નો અભાવ
જેલથી પોલીસ, પોલીસથી ટેક્નિકલ સેલ, સેલથી ફીલ્ડ ટીમ —
આ બધું seamless હોવું જોઈએ.
પરંતુ કેદી 3 સપ્ટેમ્બરથી ફરાર હતો અને
મહત્વપૂર્ણ ચૅનલ્સ વચ્ચે ડેટા ડિલે જોવા મળ્યો.
⚠️ 4. બાતમીદારો પર over-dependence
આ કેસમાં પણ
પોલીસ ટેકનોલોજી કરતાં વધુ
બાતમીદારો પર અવલંબિત જોવા મળ્યો.
જોકે અંતે બાતમીદારોની મદદે જ કામગીરી સફળ રહી.
અંતમાં મોટો સવાલ — શું માત્ર ફરાર કેદીની ધરપકડ પૂરતી છે?
કે રાજયની પેરોલ સિસ્ટમને overhaul કરવી હવે ફરજિયાત છે?**
આ કેસ:
સિસ્ટમની ખામીઓ
પ્રોટોકોલના loopholes
માહિતી પ્રવાહના ખાડા
અને પોલીસની મીડિયા પારદર્શિતાની મર્યાદાઓ
બધું જ એકસાથે બહાર લાવે છે.
અને હા…
“ફોટો બ્લર કેમ?”
આ પ્રશ્ન માત્ર મીડિયા કે વાચકોનો નથી.
આ પ્રશ્ન જાહેર હિતનો છે.
કારણ કે:
🔹 ગુનેગારનો ચહેરો છુપાવવાથી કોઈ તપાસ મજબૂત થતી નથી
🔹 પરંતુ સિસ્ટમ પર સવાલો ચોક્કસ ઊભા થાય છે
🔹 અને લોકોમાં પોલીસના transparency પર doubt વધે છે
આ મુદ્દો હવે માત્ર curiosity નો નથી —
આ પોતે જ તપાસનો વિષય છે.
